Ağ Uzmanı Nasıl Olunur? Sıfırdan İlk İşe 12 Haftalık Uygulamalı Yol Haritası
Bir kullanıcı destek kaydı açıyor: “VPN’e bağlandım ama şirket portalı açılmıyor.”
VPN ekranı Connected gösteriyor. Kullanıcıya bir IP adresi verilmiş. Aynı portal ofisteki çalışanlarda açılıyor. Sorun nerede?
DNS yanlış adres döndürüyor olabilir. VPN istemcisine portal ağı için gereken rota gelmemiş olabilir. Firewall TCP 443 trafiğini engelliyor olabilir. Belki de bağlantı kuruluyor ama tarayıcı sertifikayı doğrulayamıyor.
Ağ uzmanlığının önemli bir parçası, bu ihtimalleri tek tek sınamak ve ilk sapmayı bulmaktır. Bu rehberde sıfırdan başlayarak o beceriyi nasıl geliştirebileceğinizi, hangi laboratuvarları kurabileceğinizi ve öğrendiklerinizi iş görüşmesinde nasıl gösterebileceğinizi anlatacağım.
Ağ uzmanı günlük işinde ne yapar?
Bir ağ uzmanı switch, router, firewall ve kablosuz ağ altyapısıyla çalışabilir. Bir gün yeni bir ofisin VLAN planını hazırlarsınız. Başka bir gün bir erişim noktasına bağlı kullanıcıların neden IP alamadığını araştırırsınız. Bazen de bir firewall değişikliğinin hangi servisleri etkileyebileceğini ve ters giderse nasıl geri alınacağını belgelersiniz.
İlk pozisyonunuzda bütün altyapıyı tek başınıza tasarlamanız beklenmeyebilir. Bir arıza kaydını devraldığınızda şu dört soruyu netleştirebilmeniz fark yaratır.
- Kapsam — Sorun bir kullanıcıyı mı, bir VLAN’ı mı, bütün lokasyonu mu etkiliyor?
- Beklenen davranış — Hangi cihaz, hangi hedefe, hangi servis üzerinden erişebilmeli?
- Kanıt — Bu beklentinin bozulduğu ilk noktayı hangi çıktı gösteriyor?
- Doğrulama — Müdahaleden sonra kullanıcının asıl işleminin düzeldiğini nasıl ölçtünüz?
Bu dört soruyu öğrenme sürecinizin başından itibaren her laboratuvarda kullanın.
İlk 12 haftada ne öğrenmeli?
Planı haftalık çalışma sürenize göre esnetin. Bir konuyu bitirmenin ölçütü, o konuyla ilgili bir arızayı açıklayabilmek ve çözümü doğrulayabilmektir.
| Dönem | Öğrenilecek konular | Laboratuvar çıktısı |
|---|---|---|
| 1–2. hafta | Ethernet, MAC, IPv4, subnetting, ARP, varsayılan ağ geçidi, DHCP ve DNS | İki istemciyi statik IP ile bağlayın, sonra DHCP’ye geçin. |
| 3–4. hafta | VLAN, access port, 802.1Q trunk, MAC tablosu ve STP | Bir VLAN’ı trunk listesinden çıkarıp sorunu bulun. |
| 5–6. hafta | Inter-VLAN routing, statik rota, dönüş yolu ve OSPF’ye giriş | İki ağ arasında erişim kurun. Dönüş rotasını kaldırıp bağlantının nerede kesildiğini gösterin. |
| 7–8. hafta | TCP/UDP, DNS, HTTPS, paket yakalama ve istemci teşhisi | Bir portal arızasını DNS, TCP ve TLS adımlarına ayırın. |
| 9–10. hafta | Firewall politikası, kaynak NAT, segmentasyon ve uzaktan erişim VPN | Bir uygulamaya izin verin, farklı bir servisi engelleyin. İki sonucu loglarda doğrulayın. |
| 11–12. hafta | Değişiklik planı, arıza raporu, portföy ve mülakat pratiği | Üç laboratuvarı topoloji, komut çıktısı ve doğrulama adımıyla belgeleyin. |
- Bilgisayar IP adresini, subnet maskesini, ağ geçidini ve DNS sunucusunu nereden aldı?
- İsim hangi IP’ye çözüldü?
- Hedef yerel ağdaysa çerçeve kime gönderildi? Hedef başka ağdaysa varsayılan ağ geçidi nerede devreye girdi?
İlk laboratuvar için iki istemci, bir switch ve bir yönlendirici yeterli. Önce elle IP verin, sonra DHCP kullanın. Wireshark’ta arp, dns ve tcp.port == 443 filtreleriyle ayrı ayrı bakın. Her yakalamadan önce ne görmeyi beklediğinizi yazın.
İlk portföy projesi. VLAN 20 neden diğer switch’e geçmiyor?
İki switch’i trunk ile bağlayın. Her iki switch’e VLAN 20’de aynı IP alt ağını kullanan birer istemci yerleştirin. Önce birbirlerine eriştiklerini doğrulayın. Ardından trunk’ın izinli VLAN listesinden VLAN 20’yi çıkarın.
- İstemcilerde IP ve maskenin doğru olduğunu doğrulayın. Aynı alt ağdaki iki istemci arasındaki bu test için yönlendirici gerekmez.
- Access port üyeliğini ve MAC öğrenimini kontrol edin.
- Switch’ler arasındaki bağlantının trunk olarak çalıştığını ve VLAN 20’nin taşınıp taşınmadığını iki uçta doğrulayın.
- VLAN 20’yi geri ekleyip aynı erişim testini tekrarlayın.
Cisco IOS veya IOS XE tabanlı bir labda şu çıktılara bakabilirsiniz.
show interfaces status
show vlan brief
show interfaces trunk
show mac address-table vlan 20Portföy notunuza şu tür bir sonuç yazın. “İstemci portları VLAN 20’deydi, ancak switch’ler arasındaki trunk VLAN 20’yi taşımıyordu. VLAN yeniden eklendiğinde iki istemci arasındaki test başarılı oldu.” Bu not, hangi kanıtla karar verdiğinizi gösterir.
Portal açılmıyor arızasını uygulamaya kadar takip edin
Önce tam URL’yi, hata mesajını, başlangıç saatini ve etkilenen kullanıcıları sorun. Ardından isim çözümlemeyi, TCP bağlantısını ve uygulama yanıtını ayrı ayrı sınayın. Windows’ta başlangıç için şu komutları kullanabilirsiniz.
ipconfig /all
Resolve-DnsName portal.lab.example
Test-NetConnection portal.lab.example -Port 443| Gözlem | Bir sonraki kontrol |
|---|---|
| İstemci beklenen IP’yi almamış | Ağ adaptörü, switch portu, VLAN ve DHCP yolu |
| Portal adı çözülemiyor veya yanlış IP dönüyor | İstemcinin kullandığı DNS sunucusu ve ilgili kayıt |
| Doğru IP çözülüyor ama TCP 443 testi başarısız | İstemci rotası, VPN yolu, firewall politikası, sunucu portu ve dönüş yolu |
| TCP 443 başarılı ama tarayıcı hata veriyor | TLS sertifikası, sunucu adı, proxy veya uygulama hatası |
Bir IP’ye ping atabilmek portalın HTTPS üzerinden açıldığını göstermez. Çözümü doğrularken kullanıcının başlangıçta başarısız olan işlemini tekrarlayın. Gerekirse giriş işlemini ve ilgili ekranı da test edin.
Firewall ve ağ güvenliğini laboratuvara ekleyin
Bir istemci ağı ile bir sunucu ağı arasına firewall koyun. İstemcinin sunucuya yalnızca HTTPS üzerinden ulaşmasını sağlayın. HTTPS için eşleşen kuralı logda bulun. Sonra engellenmesi gereken SSH bağlantısını deneyin ve logda düşürme kararını arayın. Bağlantının başarısız olması tek başına firewall’un engellediğini kanıtlamaz. Sunucu o portu dinlemiyor da olabilir.
Sonra bir uzaktan erişim VPN labı kurun. İstemci IP’sini, kurulan rotaları ve izinli uygulamaları doğrulayın. Yazının başındaki senaryoyu bu ortamda yeniden üretin. İlgili saha kontrolleri için FortiGate IPsec sorun giderme rehberine bakabilirsiniz.
İş görüşmesinde gösterebileceğiniz üç proje hazırlayın
| Proje | Göstereceğiniz kanıt |
|---|---|
| Şube ağı ve VLAN arızası | Topoloji, access ve trunk portları, eksik VLAN’ın görüldüğü çıktı ve düzeltme sonrası test |
| Routing ve DNS arızası | İki alt ağ arasındaki yol ve DNS hatasını erişim sorunundan ayıran testler |
| Firewall politikası ve VPN erişimi | Bir izinli ve bir engellenen akış, ilgili firewall logları ve uygulama testi |
Her proje için belirtiyi, ilk hipotezi, kanıtı, düzeltmeyi ve doğrulamayı bir sayfada anlatın. Gerçek müşteri verilerini, parolaları ve anahtarları portföye koymayın.
Mülakatta şöyle anlatabilirsiniz. “İlk olarak istemcinin IP ve maskesini kontrol ettim. Aynı alt ağdaki cihazlar farklı switch’lerde olduğu için trunk’a baktım. VLAN 20’nin izinli listede olmadığını gördüm. VLAN’ı ekledikten sonra aynı istemcilerle testi tekrarladım ve erişimin döndüğünü doğruladım.”
CCNA, NetAcad ve ilk işe hazırlık
İlk iş aramasında Junior Network Support, NOC, Altyapı Destek ve ağ sorumluluğu olan BT Destek rollerine bakın. İlanlarda tekrar eden gereksinimleri laboratuvar görevlerine çevirin. Örneğin VLAN ve routing bilgisi isteniyorsa iki switch arasında trunk kurup erişimi test edin, ardından aynı topolojide bir arıza oluşturup teşhis sürecini belgeleyin.
CCNA hedeflediğiniz rollere uygunsa çalışma planınızı yapılandırabilir. Sınava gireceğiniz tarihte geçerli Cisco CCNA konu listesini kontrol edin. Her konuya bir uygulama bağlayın.
Fiziksel cihazınız yoksa Cisco Packet Tracer ile başlayabilirsiniz. Cisco Networking Academy üzerinden kendi hızınızda ilerleyebileceğiniz ağ temelleri ve ücretsiz Packet Tracer eğitim seçeneklerini inceleyebilirsiniz.
Yeterli talep olursa FDM Akademi üzerinden çevrim içi bir ağ eğitimi de açabiliriz. Duyurular için Firewall Destek Merkezi YouTube kanalını takip edebilir, eğitimde görmek istediğiniz konuları yorumlarda paylaşabilirsiniz.
Bu hafta yapacağınız ilk çalışma
İki switch, bir trunk ve aynı VLAN’da iki istemci kurun. Erişim sağlandıktan sonra VLAN’ı trunk listesinden çıkarın. Arızayı bulun, düzeltin ve ilk testi tekrarlayın. Son olarak şu soruyu bir cümleyle cevaplayın: “Sorunun nerede olduğunu hangi çıktı kanıtladı?” Cevabınızı topoloji ve iki komut çıktısıyla kaydedin.
İngilizce kaynak: How to Become a Network Engineer: A Practical Roadmap.